วัดอินกัลยา

สพฺพทานํ  ธมฺมทานํ  ชินาติ

การให้ธรรมะ  ชนะการให้ทั้งปวง

เลขที่ ๑  หมู่ที่ ๑   ตำบลบ้านลี่

อำเภอบางปะหัน   จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ๑๓๒๒๐

โทร. -๓๕๓๘-๑๐๕๕, -๙๐๙๓-๘๙๕๔

พระครูโกศลกัลยาณคุณ   เจ้าอาวาส / เจ้าคณะตำบลบางนางร้า

จากประวัติที่คุณบุญมั่น สุวรรณดารารัศมีได้ค้นคว้าและเผยแพร่ในหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพพระครูธรรมธร (เยื้อน) ฐิตวณฺโณ อดีตเจ้าอาวาสวัดอินกัลยา เมื่อ ๓ ธันวาคม ๒๕๓๗ สรุปได้ว่า

วัดอินกัลยาสร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง สมัยสมเด็จพระนารายณ์

มหาราช ประมาณปี พ.. ๒๒๐๗ โดยพระสนมชื่อ ท้าวทิพย์ภวดี ตอนแรกสร้างนั้นมีเนื้อที่กว้างใหญ่มากถึง ๘๗ ไร่  แต่ชื่อใดไม่ปรากฏหลักฐาน

ต่อมาในสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ เจ้าหญิงอินกัลยา พระธิดาของท้าวทิพย์ภวดี ได้บูรณะซ่อมแซม ชาวบ้านจึงได้เรียกกันว่า "วัดอินกัลยาซ่อม" และต่อ ๆ มาก็เหลือเพียง "วัดอินกัลยา" ดังที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

ปัจจุบัน วัดอินกัลยาเป็นวัดในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ทิศเหนือเดิมติดที่ดินของชาวบ้าน ซึ่งไม่ไกลจากคลองบ้านลี่ แต่ปัจจุบันได้แบ่งที่ดินจำนวน ๑๓ ไร่ ๖๔ ตารางวา ให้เป็นที่ตั้งโรงเรียนมัธยมศึกษาคือ โรงเรียนบางปะหัน  ทิศตะวันออกติดกับคลองชลประทาน ทิศใต้ติดต่อกับชุมชนตลาดบางปะหัน ทิศตะวันตกติดกับถนนสายเอเชีย (ทางหลวงหมายเลข ๓๒)

วัดอินกัลยา ได้รับวิสุงคามสีมาในครั้งหลังเมื่อ วันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๑๔

เจ้าอาวาสที่พอจะสืบทราบนามได้มีลำดับ ดังนี้

. พระอธิการเนี่ยง                                  .. ๒๓๙๗ - ๒๔๖๕

. พระอธิการชื่น                                   .. ๒๔๖๕ - ๒๔๘๐

. พระอธิการชม                                    .. ๒๔๘๐ - ๒๔๙๑

. พระอธิการวัณ                                   .. ๒๔๙๑ - ๒๔๙๖

. พระอธิการเทียน                                .. ๒๔๙๖ - ๒๕๐๒

. พระอธิการธูป                                    .. ๒๕๐๒ - ๒๕๐๗

. พระครูธรรมธรเยื้อน ฐิตวณฺโณ             .. ๒๕๐๘ - ๒๕๑๗

. พระครูโกศลกัลยาณคุณ                       .. ๒๕๑๗  - ปัจจุบัน

  วัดอินกัลยา ได้มีการก่อสร้างอาคารเสนาสนะ เพิ่มเติมขึ้นเรื่อยมา  และได้สร้าง "หลวงพ่อใหญ่" คือ พระพุทธรูปปางมารวิชัยขนาดใหญ่ ทางเหนือของวัดติดกับโรงเรียนบางปะหัน เป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยวและคนทั่วไป

พระพุทธรูปศักดิ์สิทธ์ประจำวัดคือ  "หลวงพ่อปาน"  เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ขนาดเท่าคนจริง อยู่ในประอุโบสถเก่า มีเรื่องเล่าว่าเมื่อสมเด็จพระนารายณ์ ยกทัพไปตีเชียงใหม่ เมื่อ พ.. ๒๒๒๔ ชนะศึกกลับมาได้ทรงนำพระแก้วบุษราคัมมาด้วย และนำมาเป็นพระประธานในพระอุโบสถของวัดนี้

เมื่อพระองค์เจ้าปาน พระราชโอรสในพระเพทราชามาอุปสมบทและจำพรรษาอยู่ที่วัดอินกัลยาแห่งนี้ เป็นที่เคารพนับถือ มีลูกศิษย์ลูกหามาก และได้สิ้นพระชนม์ในปีพ.. ๒๓๐๘  บรรดาศิษย์อาลัยอาวรณ์มาก ได้ทำพิธีอัญเชิญดวงพระวิญญาณเข้าสิงสถิตในพระแก้วบุษราคัม  และเมื่อพม่ายกทัพมาตีอยุธยา พ.. ๒๓๐๙ ลูกศิษย์จึงได้นำปูนมาพอกพระแก้วบุษราคำและลงรักปิดทองหุ้มเอาไว้ จึงมิได้ถูกทำลาย ยังคงอยู่และเป็นที่เคารพสักการะ เชื่อถือในความศักดิ์สิทธิ์มาจนถึงปัจจุบัน

เป็นที่รู้กันทั่วไปว่า หากจะบนบานหลวงพ่อปาน ต้องบนด้วย "ไข่ต้ม"

วัดอินกัลยาเป็นวัดของชุมชน นอกจากจะเป็นที่บำเพ็ญกุศล ประกอบศาสนกิจตามประเพณีต่าง ๆ ของชุมชนชาวตลาดบางปะหัน ชาวตำบลบ้านลี่ และบางนางร้า บางส่วนแล้ว ยังได้แบ่งที่ดินทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ให้เป็นที่ตั้งของโรงเรียนประถมศึกษาคือโรงเรียนวัดอินกัลยาอีกด้วย

วัดอินกัลยาเคยมีความเจริญรุ่งเรืองมาก เคยถูกไฟไหม้ครั้งใหญ่จนเกือบจะเป็นวัดร้าง และเคยมีการพิพาท ฟ้องร้องอันทำให้สะเทือนใจ  แต่ด้วยความรัก การให้อภัยและความสามัคคีของเจ้าอาวาสพระภิกษุ สามเณรและชาววัดอินกัลยา ได้กอบกู้ให้วัดอินกัลยายังคงเป็นวัดที่เป็นศูนย์รวมจิตใจ  ให้บริการด้านต่าง ๆ ทั้งอาคารสถานที่สิ่งของเครื่องใช้  เป็นแหล่งท่องเที่ยว  รวมทั้งเผยแพร่พระธรรมคำสั่งสอนของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เช่นเดียวกับวัดทั่ว ๆ ไป.